Phim lịch sử Việt Nam: Muộn còn hơn không!

– Thiếu ná»™i lá»±c và quá nhiều hạn
chế, dòng phim lịch sử Việt Nam tuy mới manh nha nhưng đã phải đối mặt với không
ít khó khăn để khẳng định mình.

Ai còn dám làm phim cổ trang, lịch sử? 

Làm phim không khác gì chui vào giá treo cổ 

‘Lịch sá»­ hay lắm, không vá»› vẩn nhÆ° phim’



Có gì trong tay mà làm phim cổ trang

Thách thức khi làm phim “mặc giáp sắt cưỡi ngá»±a”
Chuyện lùm xùm quanh phim “Huyền sá»­ Thiên đô”


Nháo nhào tìm kiếm diễn viên phim cổ trang

Dòng phim cổ trang, lịch sử Việt mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu.

Trước đây, cũng đã có khá nhiều
nhà làm phim thử sức với dòng phim dã sử, lịch sử với sự ra đời của những
Thăng Long đệ nhất kiếm, Lá»­a cháy thành Đại La, Tráng sÄ© Bồ Đề… Đặc biệt,
bộ phim Đêm hội Long Trì sản xuất năm 1989 do NSND Hải Ninh đạo diễn được
chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết lịch sử cùng tên của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đã
thực sự tạo nên một ấn tượng mạnh về dòng phim lịch sử Việt Nam.

Bẵng đi 20 năm, dòng phim này gần
như đã ngủ quên cho đến khi hàng loạt bộ phim lịch sử, dã sử được đưa vào sản
xuất nhân cái cớ 1000 năm Thăng Long. Sự xuất hiện rầm rộ của các bộ phim cả
điện ảnh lẫn truyền hình, video như Khát vọng Thăng Long, Long Thành cầm giả
ca, Thái sÆ° Trần Thủ Độ, Huyền sá»­ Thiên đô, Lý Công Uẩn – Đường tá»›i thành Thăng
Long… đã tạo nên má»™t bức tranh Ä‘a dạng về dòng phim cổ trang của Việt Nam
dù phía sau và trước mặt có quá nhiều tồn tại và thách thức.

Điều đáng nói là hầu hết những dự
án phim lịch sử này đều rơi vào những chuyện lùm xùm rắc rối. Phim thì dính kiện
cáo tùm lum khi còn chÆ°a công chiếu. Phim phải ra mắt “chui” bằng bản DVD khi
còn chưa được cấp phép. Phim thì chỉ thực hiện được nửa già kịch bản, suýt bị
cắt sóng giữa chừng. Phim bị sửa lên sửa xuống, ba lần bảy lượt hụt lên sóng.
Phim chưa công chiếu đã bị phản bác dữ dội. Phim thì ồn ã khi còn đang trong quá
trình sản xuất vì chuyện thay diá»…n viên giữa chừng, làm xong nhÆ°ng chÆ°a chiếu…
Nhiều phim chọn cách bấm máy, bưng bít thông tin để tránh bị dư luận soi mói.

Tuy nhiên, những chuyện lùm xùm
phía sau các dự án phim này không thấm tháp vào đâu so với những khó khăn mà các
nhà làm phim gặp phải. Ai cũng kêu trời vì chuyện không có trường quay. Phim nào
cũng phải dựng bối cảnh từ đầu, đa phần phải di chuyển đến nhiều địa phương để
quay. Thậm chí có đoàn phải sang tận trường quay Hoành Điếm của Trung Quốc để
thuê bối cảnh. Ít thì quay một phần như phim Thái sư Trần Thủ Độ, nhiều
thì quay toàn bá»™ tại Hoành Điếm nhÆ° trường hợp của Lý Công Uẩn – Đường tá»›i
thành Thăng Long. Do vậy kinh phí làm phim luôn bị đội lên những con số
khổng lồ.

Nhiều bộ phim có thể quảng bá rất tốt cho văn hóa, lịch sử Việt.

Câu chuyện kinh phí làm phim và
chuyện lỗ lãi cũng được nhắc tới nhiều trong các dự án phim lịch sử gần đây.
Riêng đối với các bộ phim truyền hình lấy bối cảnh hiện đại, mức giá trung bình
thường dao động từ 200-300 triệu đồng/tập. Tuy nhiên, với các bộ phim lịch sử
thì khác. Chi phí cho má»—i tập “bèo” nhất cÅ©ng phải 350 triệu/tập còn không thì
cũng phải lên đến 1,5 tỉ như Huyền sử Thiên đô. Và nếu như toàn bộ quá
trình quay được thực hiện tại Trung Quốc, tuỳ thuộc vào độ hoành tráng của phim
thì chi phí cho mỗi tập có thể đội lên tới 5 tỉ đồng/tập như trường hợp của
Lý Công Uẩn – Đường tá»›i thành Thăng Long. NhÆ° vậy là phim chÆ°a làm xong đã nắm
chắc phần lỗ.

Với chi phí cao gấp cả chục lần
mức giá sàn áp dụng cho phim truyền hình hiện nay thì có thể nói đầu tư cho phim
truyền hình lịch sử là cuộc chơi quá mạo hiểm. Thêm vào đó, nếu xét về độ ăn
khách và hút quảng cáo thì phim lịch sử chắc chắn không thể đọ được với những bộ
phim giải trí vá»›i toàn nhà lầu, xe hÆ¡i, mỹ nhân, “chân dài” và “đại gia” hiện
nay. Đó là phim truyền hình, còn số phận của phim nhựa chiếu rạp còn thê thảm
hơn. Với những phim được nhà nước rót tiền như Long Thành cầm giả ca thì
bài toán lỗ lãi có lẽ ít phải nghĩ đến nhưng với những phim do tư nhân bỏ tiền
làm như Khát vọng Thăng Long thì tiền thực sự là vấn đề.

Chi phí cuối cùng cùng như doanh
thu của phim vẫn chưa được công bố nhưng cứ nhìn vào thời gian ra rạp ngắn ngủi
của phim này thì sẽ đoán được phim có thu hồi nổi vốn hay không. Đạo diễn Lưu
Trọng Ninh có nói rằng dù mức thù lao anh được hưởng trên hợp đồng ký với nhà
sản xuất Khát vọng Thăng Long là 1 tỉ đồng nhưng đến giờ phút này anh vẫn
chưa nhận một xu, thậm chí còn bỏ tiền túi ra trong thời gian thực hiện bộ phim.
“Thấy người ta lá»— thì mình nỡ nào đòi tiền họ”, anh nói. Thách thức của người mở
đường, áp lực trăm bề trong quá trình thực hiện bộ phim, sự kỳ vọng của khán giả
và sự soi mói của dư luận luôn đặt các nhà làm phim vào thế khó. 

Làm phim lịch sử trong hoàn cảnh
thiếu thốn từ đạo cụ đến trường quay, từ tiền bạc đến tư liệu lịch sử là những
bài toán không dễ giải với người làm phim. Sự ảnh hưởng từ phim lịch sử Trung
Quốc với vô vàn những bộ phim hoành tráng đã ăn sâu vào tâm trí của nhiều thế hệ
người xem Việt Nam cũng vô tình tạo nên một áp lực với các đạo diễn vì phim của
họ rất dễ bị so sánh. Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để cho ra một bộ phim lịch sử
Việt Nam, mang tinh thần Việt và không lai Trung Quốc? Thực tế là một bộ phim
lịch sử VN dù chưa ra mắt nhưng đã vấp phải nhiều phản ứng tiêu cực vì được thực
hiện hoàn toàn tại Trung Quốc, vá»›i những hình ảnh được cho là rất giống… Tàu.

Khi dòng phim này hình thành, bài toán diễn viên cũng bắt đầu được tính đến.

Dòng phim lịch sử Việt Nam dù mới
chỉ bắt đầu nhưng lại phải giải quyết quá nhiều thách thức. Chuyện ăn
mặc trên
phim thế nào, màu sắc trang phục ra sao, bối cảnh thuần Việt đến mức
nào… cÅ©ng
trở thành thách thức. “Phải kết hợp nhuần nhuyá»…n giữa kịch bản,
đạo diễn,
bối cảnh, đạo cụ và đặc biệt đối với phim cổ trang chính là việc biết
phối hợp
bối cảnh với trang phục để tạo thành một không gian chung. Hoá ra trang
phục,
mọi người tưởng rằng độc lập với bối cảnh, đạo cụ nhưng trên phông hình
90% phim
bị ảnh hưởng bởi màu sắc và phục trang”, Nguyá»…n Mạnh Đức – hoạ sÄ© thiết
kế bối
cảnh của các phim Long Thành cầm giả ca, Hạt mưa rơi bao lâu, Thời xa
vắng,
Lều chõng… nói. 

Và “đối vá»›i người Việt, làm phim
cổ trang vẫn là má»™t con đường rất gian nan”, nhÆ° kết luận của hoạ sÄ© Nguyá»…n Mạnh
Đức. Mặc dù vậy, muộn còn hơn không. Nếu không bắt đầu từ bây giờ thì bao giờ VN
mới có phim lịch sử cho khán giả nhà xem? Những kinh nghiệm mà các nhà làm phim
lịch sử tích luỹ được qua các bộ phim vừa qua sẽ giúp ích rất nhiều cho các dự
án sau này. Những bộ phim ngô nghê dần dần sẽ được thay thế bằng những tác phẩm
điện ảnh hoàn thiện hơn. Vài năm tới, khi trường quay Cổ Loa hoàn thiện với
những bối cảnh kiên cố dành riêng cho các bộ phim lịch sử, lúc đó tình hình sẽ
khác. Vậy thì hãy cứ hy vọng đi và đừng nhìn dòng phim này với cái nhìn quá khắt khe. Hãy cho phim Việt một cơ hội để thể hiện mình.

Hạnh Phương