Điện ảnh VN- Nỗi buồn không của riêng ai

Không ai bắt được trái tim chúng tôi đừng đau, đừng thất vọng, không ai bắt được trái tim chúng tôi phải vui lên, phấn khởi lên khi hiện thực đau buồn như thế…

Chiều nào tôi cÅ©ng từ cÆ¡ quan (Há»™i Ä‘iện ảnh VN  51 Trần HÆ°ng Đạo) Ä‘i qua số 4 Thụy Khuê – địa chỉ này là niềm tá»± hào của tôi, của những người đã từng làm ở Hãng phim truyện VN – thì má»›i về nhà được. Nhà tôi ở đầu đường Lạc Long Quân, cuối phố Thụy Khuê. Khỏi phải nói má»—i lần Ä‘i qua nÆ¡i mình từng công tác – lòng tôi không khỏi rÆ°ng rÆ°ng. RÆ°ng rÆ°ng nhá»›. RÆ°ng rÆ°ng buồn. RÆ°ng rÆ°ng thÆ°Æ¡ng cảm và cả rÆ°ng rÆ°ng trách giận nữa. Những Ä‘iều rÆ°ng rÆ°ng trên thì hiểu được nhÆ°ng Ä‘iều rÆ°ng rÆ°ng cuối cùng cần phải nói ra may mọi người má»›i đồng cảm cho chăng?

Trách giận gì và trách giận ai?

Ai phá tan thương hiệu nổi tiếng điện ảnh Việt?

Tại sao số 4 Thụy Khuê – nÆ¡i hãng phim truyện VN đóng ở đây đã ná»­a thế ká»·, nÆ¡i từng là thÆ°Æ¡ng hiệu nổi tiếng của ĐAVN mà nay lại tiều tụy tiêu Ä‘iều làm vậy? Ai đã để nó ra nông ná»—i này? Ai đã bắt nó Ä‘ang sản xuất phim bình thường theo guồng quay bài bản, đầy tính chuyên nghiệp của nó bá»—ng dÆ°ng bắt nó phá tan ra để “thích ứng vá»›i cÆ¡ chế thị trường?” – bắt nó Ä‘ang từ doanh nghiệp công ích thành doanh nghiệp – rồi lao Ä‘ao vá»›i lúc thì công ty cổ phần hay công ty TNHH má»™t thành viên cứ tít mù, tối tăm mặt mÅ©i…

Ai bắt một cơ quan văn hóa nửa thế kỷ đã quen với việc săn bắt nghệ thuật đã làm ra những tác phẩm lớn để đời như: Chung một dòng sông, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Chim vành khuyên, Chị Tư hậu, Vợ chồng A Phủ và nhiều bộ phim để đời khác giờ phải biết kinh doanh như những người buôn thúng bán mẹt? Để kiếm sống và có tiền trả lương cho cán bộ, nhân viên cơ quan phải cử người đi tứ tán khắp trong Nam ngoài Bắc để tìm kiếm hợp đồng.

Từng có má»™t Ä‘á»™i ngÅ© chuyên môn tay nghề cá»±c giỏi mà đâu đâu nhìn vào cÅ©ng phải thèm – thì nay chỉ là anh Ä‘i đánh thuê, Ä‘i làm thuê, thuê gì cÅ©ng làm, từ phim TH ngắn dài tập đến video quảng cáo, đám ma đám cÆ°á»›i… làm tất miá»…n là có tiền nuôi vợ con, sắm xe pháo, nhà cá»­a để sống được nhÆ° thiên hạ.

Đội ngÅ© làm nghề cứ thế tan dần, niềm Ä‘am mê săn bắt nghệ thuật- mÆ¡ làm được những tác phẩm lá»›n cÅ©ng vì thế mà tan theo. Đang từ những người mang trong mình những khát vọng cao cả biến thành những cái máy chỉ biết lăn lóc kiếm tiền. Đừng trách họ – những nghệ sÄ© mẫn cảm của PTVN. Đừng đòi hỏi ở họ tại sao chúng tôi cần những tác phẩm lá»›n mà các anh không có ? Sống và làm việc trong hoàn cảnh và Ä‘iều kiện tan hoang – rã đám nhÆ° thế ai còn lòng dạ nào để thai nghén những tác phẩm lá»›n bây giờ?

Ngồi trên đống vàng mà chịu chết đói

Những người từng lÄ©nh trọng trách của Hãng PTVN – ai cÅ©ng đã làm hết sức mình có thể, kể cả người viết bài này – nhÆ°ng thời cuá»™c nó nhÆ° vậy – nó khiến anh bÆ¡i không thể đến bờ – muốn gồng lên để gánh cÅ©ng không gánh nổi bởi: Đất Ä‘ai ở số 4 Thụy Khuê là đất vàng. HÆ¡n 1000 mét đất vàng. Ngồi trên đống vàng mà chịu chết đói.

Đất rá»™ng, đẹp,  ở địa thế lý tưởng bên Hồ Tây, gần Cổng Đỏ, gần Lăng Bác – ná»­a thế ká»· nay Hãng PTVN sống  lÆ¡ mÆ¡ trên mảnh đất chả có giấy tờ gì.  Người ta viện vào cá»› đó để không cấp cho anh sổ đỏ. Có sổ đỏ má»›i “liên doanh liên kết” má»›i có cÆ¡ há»™i đổi đời nhÆ° nÆ¡i nÆ¡i người ta từng làm. Cạnh đó lại luôn luôn có tin trên sẽ lấy. Trên sẽ lấy. Trên là ai? Là cấp nào khiến Hãng PTVN luôn trong tâm trạng hoang mang.

Rồi lại có tin Hãng sẽ phải di dời Ä‘i chá»— khác. Giống nhÆ° 1000 mét vuông ở số 6 Thái Văn Lung-TP HCM cÅ©ng vậy. Do vị GĐ thời kỳ ấy nhắm mắt ký bừa – thế là Ä‘i tong 1000 mét – văn phòng đại diện của Hãng ở phía Nam và từng có đủ phòng hậu kỳ SX những cảnh quay ở phía Nam.

Chính vì cái miệng rất to của nền “ kinh tế thị trường” lúc nào cÅ©ng ngoác ra để, há»… có cÆ¡ há»™i là Ä‘á»›p hết, ngoạm hết những chá»— đẹp, chá»— ngon mà nghệ sÄ© – vốn chỉ giỏi sáng tạo NT – đã chịu lép vế, chịu vuá»™t khỏi tay nhiều cÆ¡ há»™i vàng. Vì thế nên chả có gì ngạc nhiên khi  nhiều CQ từ TƯ đến địa phÆ°Æ¡ng được cấp kinh phí xây dá»±ng khang trang hoành tráng  thì  số 4 Thụy Khuê ngày má»™t hoang vu là Ä‘iều không khó hiểu nhÆ°ng thá»±c sá»± Ä‘au lòng.

Nhìn lại ngành Điện ảnh tan hoang

Trong bối cảnh như vậy,  Lãnh đạo gần gũi nhất, có tác động trực tiếp nhất với các Hãng, với toàn ngành đó là Cục Điện ảnh mà không chịu động não, không năng nổ tìm mọi cách tháo gỡ khó khăn cho ngành bằng cách trình bày với cấp trên những biện pháp tối ưu nhằm giữ vững đội ngũ, tìm ra những cơ chế thích hợp thúc đẩy SX thì đã chán rồi.

Chán hÆ¡n nữa, có kinh phí cấp trên cho (thá»±c sá»± là tiền của dân ) cấp cho để hoạt Ä‘á»™ng, để phát triển ngành mà cÅ©ng không quản được, giữ được (đây má»›i chỉ trách ở chá»— quản lý thôi, chÆ°a dám nghi ngờ gì) để đến ná»—i thất thoát lá»›n nhÆ° vừa xảy ra (ngày 3-6  các báo đã Ä‘Æ°a tin) gây mất uy tín nghiêm trọng cho ngành – chứ không chỉ riêng các vị ấy – đó thá»±c sá»± là Ä‘iều rất buồn.

 

Nói ra Ä‘iều này không phải là ghét bỏ gì các vị ấy – những người mà trÆ°á»›c đây tôi đã từng quí mến, tin cậy và  hy vọng. Tôi nói ra sá»± trách cứ này là bởi vì tôi là má»™t trong rất nhiều người đã từng gắn bó máu thịt vá»›i nÆ¡i tôi làm việc – số 4 Thụy Khuê, và cả ở 147 Hoàng Hoa Thám, trụ sở của Cục Điên ảnh  nữa. Địa chỉ 147 HHT này cÅ©ng từng là niềm tá»± hào của các nhà Quản lý Ngành qua nhiều thời kỳ.

Ở những  nơi đó tôi cùng đồng nghiệp đã dâng hiến bao nhiêu công sức của mình mà bây giờ nhìn lại Hãng PTVN nói riêng, ngành ĐA nói chung tan hoang như vậy, có họa là gỗ đá mới không cảm thấy đau buồn.

Cho dù yếu kém, thiếu trách nhiệm nhÆ° thế, cho dù đến giờ phút này cấp trên vẫn yêu mến và tin cậy các anh – những nhà quản lý của Cục Ä‘iện ảnh hiện thời – thì chúng tôi, các nghệ sÄ© vẫn rất buồn Ä‘au và thất vọng!!! Không ai bắt được trái tim chúng tôi đừng Ä‘au, đừng thất vọng, không ai bắt được trái tim chúng tôi phải vui lên, phấn khởi lên khi hiện thá»±c Ä‘au buồn nhÆ° thế.

Và, ngày lại ngày, tôi về nhà lần nào cÅ©ng Ä‘i qua số 4 Thụy Khuê – địa chỉ yêu dấu của tôi, của biết bao nhiêu đồng nghiệp – thấy nó ngày má»™t tan hoang hÆ¡n, khó khăn hÆ¡n. Có người “mÅ© ni che tai”, có người mặc kệ mọi chuyện muốn đến đâu thì đến, ai làm gì kệ ai miá»…n là không Ä‘á»™ng đến mình. Lòng tôi nhiều lúc cÅ©ng đã tặc lưỡi nhÆ° vậy, nhÆ°ng tôi không thể bắt trái tim tôi hãy ngừng xúc Ä‘á»™ng, ngừng  câm nín khi thá»±c tế Ä‘ang là nhÆ° vậy và diá»…n ra nhÆ° vậy!

Tùy bút của Nguyễn Thị Hồng Ngát

13-8-2011